DE JAREN 1939 - 1947, HET ALLEREERSTE BEGIN

auteur: Rob Verbeek

1939, Scheveningen

Let's play roller hockey !

In het jaar 1939, dus vlak voor de 2e wereldoorlog, wordt het spel rolhockey in Scheveningen (Den Haag) gespeeld. Deze sporters zijn op de boulevard actief met op de achtergrond de eerste (houten) Pier van Scheveningen.

1945, de wederopbouw
Nederland was na de oorlog totaal ontwricht. Van de vooroorlogse economie was niets meer over. Er viel voor de komende jaren dus totaal geen luxe te verwachten. Alleen met veel geduld en hard werken kon de relatieve vooroorlogse welvaart weer worden opgebouwd.
In Haarlem (Swanenburg) leefde het gezin van ondernemer Willem Ooms. Dagelijks druk doende met het exploiteren van een koffiehuis-restaurant. Naast de zaak stimuleerde hij zijn zonen Tom en Henk om te sporten. En dat deden ze heel bekwaam. De beide zonen hadden veel talent voor de tak van sport wielrennen en trokken vanuit Haarlem het hele land door om deel te nemen aan wielerwedstrijden. Zoon Henk werd zelfs kampioen van Nederland en geselecteerd voor de Olympisch wielerploeg en nam deel aan de 6e Olympische Spelen te Berlijn (1936).
 

De zandlagen naast de duinen in het zuidelijk Den Haag en aan de Savorin Lohmanlaan gaf een stevige ondergrond voor een rolschaatsbaan. De zandlagen gaven ook een goede drainage waardoor het regenwater goed kon worden afgevoerd. Hierop werd een betonnen vloer van maar liefst 120 bij 40 meter aangebracht en al vrij snel was deze betonnen vlakte het bezit van vele Hagenaars.

Langs de rolschaatsbaan werd een barak-achtige cafe-restaurant met een ruim terras gebouwd. Binnen in het gebouw was het gezellig, een ruime bar, een lange stamtafel, tafeltjes en stoeltjes en in het midden voor de koude maanden een grote zwarte potkachel. In de toekomst zouden aan deze houten wanden vele glorieuze foto’s van huldigingen, linten, medailles en foto’s van stralende schoonheden worden opgehangen. Ook de imposante bekerkast met alle veroveringen door kunstrijders, kunstrijdsters, hardrijders en rolhockeyers zou in dit gebouw een plaats krijgen.

Maar de familie Ooms was uit Haarlem naar Den Haag gekomen en alles verkocht dus moesten zij ook een woning hebben. Achter het cafe-restaurant bouwden de familie dan ook een klein huisje met 2 kamers voor zich zelf.

Op 14 september lag de baan, de Marathon-rinck, te blinken in de zon, gloednieuw en toch van oud materiaal. De wereldkampioenen kunstrijden, het Belgische paar Elvire Collin en Fernand Leemans, met nog enige andere Belgische prominenten vulden voor een groot gedeelte het openingsprogramma. Er werd ook een rolhockeywedstrijd (rinckhockey volgens de Belgen) gespeeld tussen twee Belgische ploegen waardoor Den Haag voor het eerst kennis maakte met de tak van sport rolhockey. Op 14 september 1947 was dus de legendarische "Marathon-Rinck" geboren!

Uiteraard stond het publiek geheel vreemd tegenover wat men zag. Hier werd immers iets nieuws vertoond. Men begon onmiddellijk vergelijkingen te maken met ijshockey en kunstrijden op het ijs.

1947, De beroemde “Ooms rolschaats”
Omdat de mensen minder hadden te besteden ging met name Henk Ooms voortvarend van start met het zelf vervaardigen van rolschaatsen die op de rolschaatsbaan vanuit een speciale ruimte te huur werden aangeboden. Wellicht dat daarom de rolschaatsbaan ook zo’n succes werd. Geen geld voor het kopen van rolschaatsen maar wel een klein bedrag voor het huren voor een middag of avond van rolschaatsen. De beroemde “Ooms rolschaats” deed zijn intrede. Er waren meerdere soorten. Met of zonder schoen en de kunstrolschaats en de rolhockeyrolschaats maar allemaal in eerste instantie met houten wielen ! Later werden de houten wielen vervangen door nylon. Ook deze wielen werden door Henk Ooms gemaakt want hij was de expert in het vervaardigen en het herstellen van rolhockeyattributen.

Hier kranten knipsel met de OOMS rolschaats zonder schoen en met riempjes.

De rolhockeyrolschaatsen bestonden uit twee stalen en verchroomde hoekliggers als onderstel en het rubber van de stoppers gesneden uit oude tractor- en vrachtwagenbanden.
Met name de rolhockeyers van het eerste uur hebben dagen/weken lang deze wielen op een draaibank staan draaien. Want de houten wielen spleten bij enig contact spontaan in twee stukken.


Ooms rolhockeyrolschaatsen op 3 december 2007 aangeboden aan de auteur
van deze rubriek door de heer John van de Broek tijdens het 60 jarig jubileumfeest
van E.H.R.C. Marathon. De rolschaatsen wegen maar liefst 2 kg. per stuk.

Ook vervaardigde Henk Ooms voor de kunstrijders rolschaatsen. Deze werden lichter gemaakt door het toepassen van het materiaal aluminium als onderstel. Er waren kunstrijrolschaatsen met neusdop (links) en zonder neusdop (rechts) voor het figuurrolschaatsen.


Ooms Kunstrolschaatsen

1947, Een memorabel moment : de oprichting van E.H.R.C. Marathon
Er was behoefte aan organisatie om al die rolschaatsers iets meer aan te bieden als alleen het vrij rijden op de rolschaatsbaan. Uiteindelijk werd twee maanden na de opening van de rolschaatsbaan de vereniging E.H.R.C. Marathon op 21 oktober 1947 opgericht. De eer van de allereerste verenigingsvoorzitter ging naar de heer Hazelaar.

Een aantal ijshockeyers (o.a. Joop Bruin) zocht in de maanden als de koelmachines van de Haagse Overdekte Kunst IJsbaan (HOKIJ) waren gestopt, een alternatief. Zij gingen ook kijken op de Marathon-rinck en al snel brachten zij daar er vele schaatsuren door. Ook zij waren aanwezig bij de opening op 14 september 1947 en zagen net als vele Hagenaars voor het eerst het spel rolhockey en besloten om een team te formeren. Het allereerste rolhockeyteam van E.H.R.C. Marathon, de stad Den Haag, nee van heel Nederland ! Met andere historische woorden : rolhockey start ook in Nederland.

1947, De eerste rolhockeystick
De eerste rolhockeystick was een catastrofe. Een Haagse timmerman kreeg de opdracht om 8 rolhockeysticks te maken. Van de Wereldbond Federation International de Patinage a Roulettes ontving men de officiële regels aangaande de rolhockeystick. De tekst was uiteraard in het Frans doch de Haagse timmerman maakte een klein foutje bij de vertaling en zo kreeg de eerste Nederlandse rolhockey stick een blad met een hoogte waarmee de breedte werd bedoeld en een breedte waarmee de hoogte werd bedoeld. Pas in 1948 kwam men tot de ontdekking dat de Nederlandse rolhockeystick niet overeen kwam met de internationale rolhockeystick.

1947, Het eerste internationale contact
Het begin om te rolhockeyen was moeilijk. Geen trainers, geen andere clubs waar tegen gespeeld kon worden. Het werd een kwestie van self-made waarbij vallen en opstaan aanvankelijk danig in het rij-schema pasten, doch de leden de nodige hardheid brachten, die het rolhockey nu eenmaal vereist.

Marathon zocht internationaal contact, kreeg dit al spoedig met onze Zuiderburen, de Belgen, en …… kreeg van deze ervaren spelers gevoelige pakken slaag. Scores van 20-0 en later 10-0 weerhielden de Haagse sporters niet ervan om te stoppen. Men hield vol, totdat er dragelijker resultaten uit de bus kwamen.

Het contact tussen Nederlandse en Belgische verenigingen vanaf 1947 is zeer groot en senioren team van Marathon behaald uiteindelijk haar eerste overwinning sinds de oprichting in het jaar 1947 in een officiële wedstrijd tegen Souveraine (Brussel-Belgie).


1947, Marathon-rinck. De eerste stadsderby aller tijden !
E.H.R.C. Marathon – R.C. Residentie voor 750 toeschouwers.


1947, Marathon-rinck, het team van E.H.R.C. Marathon voor aanvang van de wedstrijd.
 

Na een geruime tijd werd de zware betonnen vloer vanwege de vele scheuren weer verwijderd. In België wilden de kunstrijders graag een gladde oppervlakte en de rolhockeyers een ietwat stroevere oppervlakte. Uiteindelijk moest er ook in Den Haag een gulden middenweg worden gevonden. De familie Ooms dus op zoektocht en uiteindelijk werd er een goed materiaal gevonden. De asbest-cement platen van de Eternit fabriek deed zijn intrede. De platen met een afmeting van 1,2 bij 2,5 meter en een dikte van 13 tot 15 mm werden op de hoeken geschroefd op een houten raamwerk. Voor het behoud van het hout werden de ribben beschermd met een asfaltpreparaat tegen het door de naden wegzakkend water.
De ruimte tussen de ribben werd opgevuld met zand zodat er geen “hol” geluid werd veroorzaakt bij het rolschaatsen. De vlakheid was belangrijk. De platen moesten goed tegen elkaar liggen en zeker niet een hoogte verschil ten opzichte van elkaar hebben. Want dat gaf struikelpartijen. Ook kon de baan niet onder afschot (schuin) worden gelegd. Dit zou handig zijn voor de afwatering maar het figuurrijden door de kunstrijders gaf de eis dat de vloer 100% vlak moest zijn anders gaf dat een oneerlijk voordeel voor de kunstrijder.
Kortom : er kwam nog al veel bij kijken om een goede rolschaatsbaan aan te leggen. Maar de Marathon-rinck was in goede handen van de technische man van de familie, Henk Ooms.

Noot redactie : het verhaal wil dat er eerst geschaatst is op tegels voordat er later eterniet platen werden aangelegd. Wie verteld ons het juiste verhaal ? Gaarne uw reactie naar rfverbeek@orange.nl





1947, De Marathon Rinck met platen van eternit.